“Wat zullen ze van mij denken?”
“Straks zijn ze boos op mij.”
“Ik zeg maar ja, anders stel ik ze teleur.”
Rekening houden met anderen is iets moois. Maar wat als je bijna niet meer durft te kiezen zonder eerst te bedenken wat anderen ervan zullen vinden?
Dat wordt vaak people pleasing genoemd: zo sterk proberen anderen tevreden te houden dat je jouw eigen grenzen, overtuigingen of welzijn steeds opzijzet.
Voor een moslim ontstaat dan een belangrijke vraag:
zoek ik eerst de tevredenheid van Allah ﷻ, of leef ik vooral voor de goedkeuring van mensen?
In het kort
- People pleasing is niet hetzelfde als aardig of behulpzaam zijn.
- Het wordt ongezond wanneer angst voor afwijzing jouw keuzes gaat bepalen.
- Een moslim hoort rekening te houden met mensen, maar niet ten koste van wat Allah heeft voorgeschreven.
- Niet iedereen hoeft tevreden over jou te zijn.
- Respectvol ‘nee’ zeggen kan soms noodzakelijk zijn.
- Het doel is niet egoïsme, maar balans: goed zijn voor mensen zonder van hun goedkeuring afhankelijk te worden.
Wat is people pleasing?
Een people pleaser probeert het anderen voortdurend naar de zin te maken.
Dat kan er bijvoorbeeld zo uitzien:
| People pleasing kan zijn… | Maar dit is niet automatisch people pleasing |
| Ja zeggen terwijl je eigenlijk niet kunt | Een familielid vrijwillig helpen |
| Bang zijn dat iemand boos op je wordt | Rekening houden met gevoelens |
| Je mening verbergen uit angst voor afwijzing | Soms een compromis sluiten |
| Altijd verantwoordelijkheid voelen voor andermans emoties | Vriendelijk en zorgzaam zijn |
| Tegen je waarden ingaan om erbij te horen | Iets voor een ander opofferen uit vrije wil |
Het verschil zit vaak in waarom je iets doet.
Help je iemand omdat je dat graag voor Allah doet?
Of help je omdat je bang bent dat die persoon je anders niet meer aardig vindt?
- Niet iedereen zal tevreden over jou zijn
Allah ﷻ beschrijft gelovigen die Hem liefhebben en door Hem geliefd worden. Over hen zegt Hij onder andere:
“Zij vrezen het verwijt van geen enkele verwijter.”
Qur’an, al-Mā’idah 5:54
Dat betekent niet dat een moslim kritiek moet negeren.
Soms heeft iemand gelijk en moeten we juist naar advies luisteren.
Maar er is een verschil tussen leren van kritiek en geregeerd worden door kritiek.
Als jouw belangrijkste vraag altijd is:
“Wat vinden mensen hiervan?”
kan de belangrijkere vraag verdwijnen:
“Wat vindt Allah hiervan?”
- Allah tevreden stellen gaat vóór mensen tevreden stellen
ʿĀ’ishah رضي الله عنها overleverde dat de Profeet Muhammad ﷺ zei dat wie Allah’s tevredenheid zoekt, zelfs wanneer mensen daardoor ontevreden zijn, door Allah geholpen zal worden tegenover de mensen.
Maar wie de tevredenheid van mensen zoekt door Allah ongehoorzaam te zijn, wordt aan die mensen overgelaten.
Bron: Jāmiʿ at-Tirmidhī 2414
Dit raakt precies de kern van people pleasing.
Stel dat vrienden zeggen:
“Doe niet zo moeilijk, iedereen doet dit.”
Of familie zet je onder druk om iets te doen waarvan jij weet dat het niet toegestaan is.
Dan kan ‘nee’ zeggen ongemakkelijk zijn.
Maar menselijke goedkeuring is geen goede reden om bewust tegen Allah in te gaan.
- People pleasing kan zelfs je dīn beïnvloeden
De behoefte om geaccepteerd te worden lijkt soms onschuldig.
Maar denk aan situaties zoals:
- je verbergt dat je ṣalāh wilt verrichten omdat anderen dat raar vinden;
- je doet mee met iets ḥarām om niet buiten de groep te vallen;
- je durft een verkeerde situatie niet te verlaten vanwege wat familie zal zeggen;
- je verandert jouw principes afhankelijk van de mensen om je heen;
- je weet dat iets verkeerd is, maar zegt niets omdat je bang bent iemand teleur te stellen.
Dan gaat het niet meer alleen over aardig gevonden worden.
De mening van mensen begint jouw gehoorzaamheid aan Allah te beïnvloeden.
- ‘Nee’ zeggen maakt je niet automatisch egoïstisch
Voor iemand die altijd probeert anderen tevreden te houden kan één woord bijzonder moeilijk zijn:
nee.
Maar een moslim kan onmogelijk ieder verzoek accepteren.
Je hebt rechten en verantwoordelijkheden tegenover Allah, jezelf, je gezin en andere mensen.
Als je overal ‘ja’ op zegt, kun je uiteindelijk tekortschieten in zaken die belangrijker zijn.
Je kunt bijvoorbeeld zeggen:
- “Ik zou graag helpen, maar vandaag lukt het mij niet.”
- “Ik begrijp dat je teleurgesteld bent, maar ik kan hiermee niet instemmen.”
- “Ik wil dit niet doen omdat het tegen mijn overtuiging ingaat.”
- “Ik moet er eerst over nadenken voordat ik antwoord geef.”
Een rustig ‘nee’ is niet automatisch slecht karakter.
- Maar moet je mensen dan helemaal niet tevreden proberen te stellen?
Natuurlijk wel.
De Islam moedigt goed karakter, behulpzaamheid, zachtheid en het onderhouden van familiebanden aan.
Het probleem is dus niet:
“Ik wil mijn ouders, partner of vrienden blij maken.”
Het probleem wordt:
“Ik móét hen tevreden houden, zelfs als ik daardoor verkeerd handel of mezelf voortdurend voorbijloop.”
| Gezonde houding | People pleasing |
| “Ik help je graag.” | “Ik durf geen nee te zeggen.” |
| “Jouw mening is belangrijk voor mij.” | “Jouw mening bepaalt mijn eigenwaarde.” |
| “Ik wil niemand onnodig kwetsen.” | “Niemand mag ooit boos op mij worden.” |
| “Ik luister naar advies.” | “Ik verander steeds om geaccepteerd te worden.” |
| “Ik wil mensen goed behandelen.” | “Iedereen moet mij aardig vinden.” |
Islamitisch karakter betekent niet dat iedereen altijd tevreden met jou moet zijn.
- Hoe stop je met people pleasing?
Begin klein.
Vraag jezelf vóór je ‘ja’ zegt:
Waarom wil ik dit doen?
Is het uit oprechte goedheid?
Of uit angst voor afwijzing?
Geef jezelf tijd
Je hoeft niet onmiddellijk antwoord te geven.
Zeg bijvoorbeeld:
“Ik laat het je straks weten.”
Dat voorkomt dat je automatisch instemt.
Accepteer dat iemand teleurgesteld kan zijn
Dit is moeilijk, maar belangrijk.
Een ander mag teleurgesteld zijn zonder dat jij automatisch iets verkeerd hebt gedaan.
Controleer je intentie
Vraag jezelf regelmatig:
“Zou ik dit ook doen wanneer niemand mij ervoor zou waarderen?”
Dat helpt om jouw daden steeds meer op Allah ﷻ te richten.
Wanneer is hulp verstandig?
Soms zit people pleasing diep.
Je kunt bijvoorbeeld extreem bang zijn voor conflicten, afwijzing of verlaten worden. Je kunt voortdurend schuldgevoel ervaren wanneer je voor jezelf opkomt.
Langdurig people pleasing kan samengaan met stress, frustratie en moeite om gezonde grenzen aan te geven.
Wanneer dit jouw relaties of dagelijks leven sterk beïnvloedt, kan praten met een psycholoog of andere deskundige helpen.
Dat is niet in strijd met tawakkul.
Conclusie
People pleasing in de Islam betekent niet dat behulpzaam zijn verkeerd is.
Integendeel.
Een moslim probeert mensen goed te behandelen.
Maar er is een belangrijk verschil tussen goed zijn voor mensen en leven voor hun goedkeuring.
Niet iedereen zal jouw keuzes begrijpen.
Niet iedereen zal altijd tevreden met je zijn.
En soms moet je iemand teleurstellen om trouw te blijven aan wat juist is.
De Qur’an prijst mensen die niet worden beheerst door het verwijt van anderen.
Daarom is een goede vraag wanneer je twijfelt:
“Doe ik dit omdat het juist is — of alleen omdat ik bang ben wat mensen van mij zullen vinden?”
Wees goed voor mensen.
Luister naar oprecht advies.
Respecteer familie.
Maar maak van menselijke goedkeuring niet het kompas van jouw leven.
Je kunt nooit iedereen tevreden houden. Zorg er daarom voor dat je voor de tevredenheid van Allah ﷻ niet de tevredenheid van mensen kiest.
Bronnen
- Qur’an, al-Mā’idah 5:54
- Jāmiʿ at-Tirmidhī 2414
- Cleveland Clinic – Signs You’re a People-Pleaser and How To Stop
Vond je dit artikel interessant?
