Social media is een realiteit van onze tijd. Het verbindt mensen, versnelt kennis, opent nieuwe kansen en geeft de mogelijkheid om het goede te verspreiden op een schaal die vroeger onmogelijk was. Een Qur’ān-les kan vandaag miljoenen bereiken; een liefdadigheidsactie kan binnen minuten viraal gaan. Soms brengt één korte video iemand dichter bij Allah (swt) dan honderd boeken.
De Profeet (vzmh) moedigde dit soort positieve verspreiding nadrukkelijk aan. Hij zei:
“Wie een pad bewandelt op zoek naar kennis, voor hem maakt Allah een pad naar het Paradijs gemakkelijk.”[1]
En in een andere overlevering zegt hij dat één van de blijvende goede daden na iemands dood is: kennis die hij achterlaat en waarmee anderen voordeel hebben.
Social media kan — mits zuiver gebruikt — precies dat doen: kennis en goedheid verspreiden die levens raken, harten openen en zelfs na onze dood voortleven als sadaqa jāriyah.
Maar dezelfde platforms die zegeningen brengen, brengen ook risico’s — niet alleen voor moslims, maar voor iedere menselijke ziel: overprikkeling, verslaving, misleiding, haat, schaamte, vergelijking, reputatieschade en het verlies van privacy. Allah (swt) herinnert ons eraan dat het wereldse leven geen spel en amusement mag worden waar we ons in verliezen:
“Denken jullie dat Wij jullie slechts voor spel en tijdverdrijf geschapen hebben?”
— Qur’ān 23:115
Daarom vraagt social media niet alleen om technische vaardigheid, maar vooral om karakter, verantwoordelijkheid en zuiverheid van hart. Het vraagt om waakzaamheid over onze tijd, aandacht en ziel. De Profeet (vzmh) herinnerde ons eraan dat de mens de waarde van twee zaken vaak pas beseft wanneer ze verdwenen zijn:
“Er zijn twee gunsten waar veel mensen misleid worden: gezondheid en vrije tijd.”[2]
De islam geeft richting, maar vergeet nooit de menselijkheid. Wat jou pijn doet, mag je een ander niet aandoen — online én offline. En wat jij eerlijk, veilig en respectvol vindt, gun je ook aan de ander. Social media is geen plaats waar je jezelf moet verliezen, maar een ruimte waarin je je ziel kunt beschermen en soms zelfs laten groeien, als je met bewustzijn en zuiverheid navigeert.
Voordelen van Social Media
- Het verspreiden van Qur’ān, kennis en wijsheid.
- Het verbinden van familie, vrienden en de ummah (islamitische gemeenschap).
- Het versterken van liefdadigheidsprojecten.
- Toegang tot islamitische lezingen, boeken en geleerden.
- Creativiteit, handel, ondernemerschap en nieuwe kansen.
Maar zoals elk middel: het wordt goed of slecht door hoe wij het gebruiken.
Richtlijnen voor Social Media[3]
Dit zijn géén technische regels, maar morele principes die zowel de ziel als de samenleving beschermen. Ze komen voort uit Qur’ān, Sunna en algemeen menselijk fatsoen.
- Geen content delen die tawḥīd (eenheid van Allah) ondermijnt
Geen post die Allah (swt) kleineert, afgoderij normaliseert, of geloof belachelijk maakt.
- Geen inhoud promoten of volgen die harām is
Alcohol, riba (rente), gokken, overspel, zedeloosheid, — ook niet liken of volgen.
- Bescherm religieuze en maatschappelijke waarden
Zie je haat, belediging of ontheiliging? Meld het bij de juiste instanties en reageer binnen de grenzen van de wet en akhlāq (ethiek/omgangsnormen).
- Houd je aan bescheidenheid en kuisheid (ḥayā’)
Dit geldt voor kleding, houding, foto’s, video’s en interactie tussen mannen en vrouwen.
- Gebruik een taal van adab[4] (fatsoen)
Geen schelden, sarcasme, vernedering of digitale agressie.
De tong zondigt ook via het toetsenbord.
- Bescherm privacy van jezelf en anderen
Geen screenshots, geen lekken van gesprekken, geen inbreuk op huis-, familiezaken.
- Vermijd riyaa’ (pronken), ghiybah (roddel), iftirā’ (laster) en tadjassus (spioneren)
Let op: tadjassus is Arabisch voor “ongeoorloofd gluren in iemands privé”.
- Geen nepaccounts of manipulatieve trucs
Niet bedriegen, niet poseren als iemand anders, of geen digitale maskers.
- Misbruik geen religieuze begrippen voor likes of geld
Geen “islampagina” gebruiken om commercieel te profiteren of volgers te manipuleren.
- Begrijp dat elke interactie verantwoordelijkheid draagt
Een like, een share, een comment: allemaal worden ze gewogen.
- Deel alleen informatie die betrouwbaar en geverifieerd is
Online leugens veroorzaken echte schade.
- Respecteer rechten (ḥuqūq)
Auteursrecht, privacyrecht, menselijk recht — allemaal tellen ze bij Allah (swt) mee.
- Social media mag nooit je verplichtingen verdringen
Gebed, Qur’ān, werk, studie, familie… niets mag wijken voor eindeloos scrollen.
De kern: een moslim is altijd verantwoordelijk, online én offline
Alles wat je deelt, liket, bekijkt of ondersteunt, wordt geschreven in je boek van daden.
De Profeet (vzmh) zei:
“Een gelovige is degene van wie de mensen veilig zijn voor zijn tong en zijn hand.”
Vandaag is de “tong” óók je toetsenbord. Vandaag is de “hand” óók je smartphone.
Je online gedrag is onderdeel van je dienaarschap (jegens Allah swt)
[1] Ṣaḥīḥ Muslim
[2] Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, Hadith 6412
[3] Dit hoofdstuk is mede gebaseerd op de richtlijnen uit het artikel “Sosyal medyada dikkat edilmesi gereken hususlar nelerdir?” van Diyanet İşleri Başkanlığı, beschikbaar via de officiële website van de Diyanet: kurul.diyanet.gov.tr.
[4] Adab is het geheel aan goede manieren, respectvolle houding en innerlijke beschaving die een moslim toont tegenover Allah, mensen, dieren, kennis en zelfs tegenover zichzelf.
Het omvat zowel goede etiquette (zoals luisteren, zacht spreken, geduldig zijn) als innerlijke houding (zoals nederigheid en zelfbeheersing). In de Islam betekent adab niet alleen “beleefdheid”, maar het juiste doen op de juiste manier, met het juiste hart.
Vond je dit artikel interessant?
