Religie behoort volledig toe aan Allah. Hij is de Enige die een godsdienst kan instellen, bepalen en leiden. Geen mens heeft de macht om een religie uit zichzelf te scheppen, en zelfs de profeten hebben geen zelfstandige rol hierin. Hun taak is uitsluitend het doorgeven van de openbaring die zij van Allah ontvangen. Wanneer profeten daarom soms “stichters van een religie” worden genoemd, is dat slechts in overdrachtelijke zin: zij zijn boodschappers, geen wetgevers naast Allah.
De eerste mens en de eerste profeet
De eerste mens die Allah schiep, was Adam (as). Hij was tegelijk de eerste profeet en ontving de religie van tawhīd, het erkennen van de Eenheid van Allah. Vanaf Adam (as) tot de laatste Profeet Mohammed (vzmh) hebben alle profeten dezelfde essentiële boodschap verkondigd: geloof in Allah, geloof in Zijn profeten, geloof in het Hiernamaals en het verrichten van rechtschapen daden. In hun kern is de boodschap altijd dezelfde gebleven. Omdat deze boodschap overal dezelfde bron heeft, gebruikt de Koran de naam Islam als overkoepelende aanduiding voor alle ware godsdiensten die door de profeten zijn gebracht.
In de loop van de geschiedenis raakten mensen echter verwijderd van de oorspronkelijke openbaring. Sommige gemeenschappen veranderden delen van hun religie of lieten menselijke verlangens de overhand krijgen. Daarom zond Allah telkens opnieuw profeten om de mensheid terug te roepen naar dezelfde oorspronkelijke waarheid — soms door een bestaande religie te herstellen, soms door een nieuwe wetgeving (sharīʿah) te brengen.
De menselijke natuur en het vermogen tot geloof
Allah schiep de mens in een volmaakte vorm: met verstand, met een hart dat zich kan openen voor de waarheid, en met de spirituele aanleg om het goede te herkennen. De Koran zegt:
“Wij hebben de mens in de mooiste vorm geschapen.” (Tīn 95:4)
Daarom beschikt ieder mens over het vermogen om de religie van tawhīd te begrijpen en te omarmen. Allah heeft dit zelfs in de menselijke natuur (fitrah) gelegd. In een ander vers zegt Hij:
“Wend je gezicht naar de godsdienst als een hanīf, overeenkomstig de natuur waarin Allah de mens heeft geschapen. Er is geen verandering in Allah’s schepping. Dit is de ware godsdienst, maar de meeste mensen weten het niet.” (Rūm 30:30)
De termen hanīf en fitratullāh verwijzen beide naar deze oorspronkelijke gerichtheid op waarheid. Een mens wordt geboren met de aanleg om de Eenheid van Allah te erkennen. Ware religie wortelt daarom niet in menselijke verzinsels, maar in de goddelijke schepping zelf.
Een gemeenschappelijke naam voor alle ware religies
Omdat alle profeten in de basis dezelfde boodschap verkondigden, noemt de Koran hun religies gezamenlijk “Islam”. Het is daarom niet correct om ware religies te benoemen naar de profeten die hen verkondigden — zoals “Mozaisme” of “Christendom” — want dit zijn latere menselijke benamingen. De oorspronkelijke boodschap die aan Musa (as), Isa (as) en alle anderen werd geopenbaard, was dezelfde: Islam, de overgave aan Allah en het erkennen van Zijn Eenheid.[1]
De profeet (vzmh) gebruikte het woord “godsdienst” (dīn) eveneens in deze betekenis. In zijn woorden:
“De ware godsdienst in de ogen van Allah is hanīfiyya en Islam.”[2]
“Godsdienst is oprechtheid (nasīhah).”[3]
“Alle lof is aan Allah, die de godsdienst ruim en toegankelijk heeft gemaakt.”[4]
In de loop van de tijd hebben sommige gemeenschappen echter hun religie veranderd, zowel inhoudelijk als in naam. Zo ontstonden stromingen die niet langer de oorspronkelijke vorm van tawhīd weerspiegelden.
Over animisme en totemisme
Sommige westerse onderzoekers hebben gespeculeerd dat de eerste religie van de mensheid animisme zou zijn geweest: het geloof dat geesten en krachten in de natuur leven. Volgens deze theorie begonnen mensen bepaalde dieren, objecten of natuurkrachten te vereren, wat later zou zijn uitgegroeid tot totemisme.
Maar dergelijke theorieën missen zowel bewijs als logische basis. Zij gaan voorbij aan het eenvoudige feit dat de eerste mens tegelijkertijd een profeet was. Adam (as) kende zijn Heer, werd door Hem onderwezen en gaf deze kennis door aan zijn kinderen. Vanaf het eerste moment wist de mensheid van Allah, van openbaring en van verantwoordelijkheid voor daden. Daarom is het onjuist om te suggereren dat de eerste religie van de mensheid afgoderij was. Afgoderij is geen beginpunt, maar een afwijking van een oorspronkelijk zuivere toestand.
De menselijke intelligentie verschilt niet wezenlijk van tijdperk tot tijdperk. Wat varieert, zijn de omstandigheden, kennis en technische middelen. Maar het vermogen van het hart om Allah te herkennen is tijdloos.
Bronnen
[1] Āl ʿImrān 3/85; Nisāʾ 4/125; Māʾidah 5/3; Shūrā 42/13.
[2] Tirmidhī, Manāqib.
[3] Bukhārī, Īmān 42; Muslim, Īmān.
[4] Ahmad ibn Hanbal, Musnad VI.
[5] Günay Tümer, “Din”, DİA IX, 313.
[6] Hamdi Akseki, Religie van de Islam, p. 14.
Vond je dit artikel interessant?
