Wanneer we kijken naar de positie van mensen ten opzichte van Allah en Zijn Boodschapper (vzmh), verdeelt de islamitische geloofsleer hen in drie duidelijke groepen: de gelovige, de ongelovige en de hypocriet. Deze driedeling helpt ons te begrijpen hoe iemands innerlijke overtuiging, uiterlijke belijdenis en feitelijke houding zich tot elkaar verhouden.
1. De Gelovige (al-mu’min)
Een gelovige is iemand die zonder aarzeling gelooft in het bestaan en de eenheid van Allah, bevestigt dat profeet Mohammed (vzmh) Zijn dienaar en boodschapper is, en alles wat de Profeet (vzmh) van Allah heeft overgeleverd aanvaardt. Het geloof van zo’n persoon opent de weg naar het Paradijs, waarin hij of zij de eeuwige zegeningen zal ontvangen.
Wanneer een gelovige in dit leven zonden begaat, staat hem een billijke berechting te wachten. Als Allah het wil, vergeeft Hij deze tekortkomingen uit Zijn oneindige barmhartigheid. Indien Hij dat niet wil, kan de gelovige tijdelijk worden gestraft volgens de mate van zijn zonden, maar uiteindelijk zal geen enkele gelovige voor eeuwig in de Hel verblijven. Het geloof beschermt hem uiteindelijk tegen eeuwige verdoeming.
2. De Ongelovige (al-kāfir)
Ongeloof vormt het tegenovergestelde van geloof. Een ongelovige is iemand die Allah, Zijn eenheid, Zijn tekenen of Zijn boodschapper ontkent. De islam omschrijft dit nauwkeurig als het verwerpen van één of meerdere fundamentele principes (ḍarūrāt al-dīn) die de Profeet (vzmh) met zekerheid van Allah heeft ontvangen en die via ononderbroken overlevering tot ons zijn gekomen.
Wie bijvoorbeeld ontkent dat Mohammed (vzmh) een profeet is, of dat het verplichte gebed een goddelijke verplichting is, of dat wijn verboden is, of het bestaan van engelen afwijst, treedt buiten het geloof. Dergelijke personen verblijven, volgens de goddelijke uitspraak, voor eeuwig in de Hel en zullen nooit de zegeningen van het Paradijs zien.
De Polytheïst (al-mushrik)
Tot de ongelovigen behoort de polytheïst — iemand die Allah erkent maar anderen met Hem vereenzelvigt, of een deelgenoot aan Allah toekent in goddelijkheid, macht of eigenschappen. Of iemand nu afgoden aanbidt, beweert dat Allah een zoon, dochter of vrouw heeft, of meerdere goden erkent, al deze vormen vallen onder shirk, de zwaarste vorm van ongeloof. De Qur’an maakt duidelijk dat polytheïsten onder de eeuwige straf van het Vuur vallen.
3. De Hypocriet (al-munāfiq)
Een hypocriet is iemand die aan de buitenkant beweert te geloven, maar in zijn hart het geloof verwerpt. Zijn woorden komen niet overeen met zijn innerlijke overtuiging. Hij zegt dat hij in Allah en de Laatste Dag gelooft, maar de Qur’an zegt over hem:
“Onder de mensen zijn er die zeggen: ‘Wij geloven in Allah en de Laatste Dag’, terwijl zij in werkelijkheid niet geloven.”
(al-Baqara 2:8)
De hypocriet vormt een groot gevaar voor de moslimgemeenschap, omdat hij uiterlijk deel lijkt uit te maken van de gelovigen, maar innerlijk vijandig kan zijn. Tijdens het leven van de Profeet (vzmh) werd hij door openbaring geïnformeerd over de identiteit van de hypocrieten en belastte hij hen daarom niet met verantwoordelijke taken. Na zijn overlijden ontbreekt deze openbaring, en daarom worden zij in deze wereld behandeld als moslims, maar in het Hiernamaals wachten hen de zwaarste straffen. Allah zegt hierover:
“Voorwaar, de hypocrieten zullen in de laagste diepten van het Vuur zijn.”
(al-Nisā’ 4:145)
4. De Begrippen Kufr (Ongeloof) en Shirk (Polytheïsme)
Kufr betekent letterlijk “bedekken”, en in religieuze zin betekent het het ontkennen van Allah, Zijn boodschapper, of een essentieel principe van de islam. Shirk betekent “deelgenoten toekennen” en wordt gebruikt wanneer men anderen dezelfde goddelijke eigenschappen, macht of eer geeft die alleen Allah toekomt.
Iedere vorm van shirk is kufr, maar niet elke vorm van kufr is shirk. Iemand kan bijvoorbeeld de opstanding ontkennen: dat is ongeloof, maar geen polytheïsme. Iemand die gelooft in twee goden, zoals in het zoroastrisme, pleegt tegelijk shirk én kufr.
Allah zegt duidelijk:
“Allah vergeeft niet dat er deelgenoten aan Hem worden toegekend, maar Hij vergeeft daarbuiten wat Hij wil.”
(al-Nisā’ 4:48)
Hieruit blijkt dat shirk niet wordt vergeven voor wie ermee sterft, terwijl andere zonden — zelfs zeer grote — kunnen worden vergeven wanneer Allah dat wil.
5. Overtuigingen, Uitspraken en Daden die tot Ongeloof Leiden
Er zijn bepaalde uitspraken en handelingen die, wanneer iemand ze bewust en vrijwillig verricht, een directe verbreking van het geloof vormen. Enkele voorbeelden hiervan zijn:
-
het beschuldigen van Allah van onrecht of onbillijkheid;
-
het bespotten van Allah, Zijn namen, eigenschappen, geboden of verboden, zelfs al gebeurt dit “grappend”;
-
het kleineren of vervloeken van engelen of profeten;
-
het ontkennen van een enkel vers van de Qur’an of een mutawatir overlevering;
-
het verliezen van alle hoop op Allah’s barmhartigheid of het volledig negeren van Zijn straf;
-
tevredenheid uitspreken over ongeloof of zeggen: “Zelfs als Allah het zou bevelen, zou ik het niet doen”;
-
het geloven in reïncarnatie of de transmigratie van zielen.
Dergelijke overtuigingen en uitspraken doorbreken de grenzen van geloof en leiden tot explicitiet ongeloof, tenzij iemand onmiddellijk berouw toont en terugkeert naar Allah.
Lees ook: De discipline van Aqiedah (geloofsleer)
Vond je dit artikel interessant?
