Je verricht de ṣalāh, maar ervaart geen rust. Je doet du‘ā’, maar hoort alleen stilte. Je leest uit de Qur’an, terwijl de woorden je hart nauwelijks lijken te raken. Juist wanneer je Allah het hardst nodig hebt, kan het voelen alsof Hij ver weg is.
Die ervaring kan pijnlijk en verwarrend zijn. Want hoe kan Allah ver weg voelen, terwijl jij Hem juist probeert te zoeken?
Het eerste wat je moet weten, is dat een gevoel niet altijd de werkelijkheid weergeeft. Dat jij de nabijheid van Allah niet ervaart, betekent niet dat Allah jou heeft verlaten.
Allah is niet ver weg
Allah zegt in de Qur’an:
“En wanneer Mijn dienaren jou over Mij vragen: voorwaar, Ik ben nabij. Ik verhoor de smeekbede van degene die Mij aanroept wanneer hij Mij aanroept.”¹
Opvallend is dat Allah hier niet tegen de Profeet Mohammed (vzmh) zegt dat hij namens Hem moet antwoorden. Allah antwoordt rechtstreeks:
“Ik ben nabij.”
Allah zegt ook dat Hij weet wat zich in de mens afspeelt en wat zijn ziel hem influistert.² Jouw verdriet, twijfel, vermoeidheid en verborgen tranen zijn Hem dus niet onbekend.
De afstand die iemand ervaart, is daarom geen werkelijke afstand tussen hem en Allah. Het is een gevoel in het hart. Een gelovige kan zich geestelijk leeg voelen, terwijl Allah zijn du‘ā’ hoort, zijn situatie kent en hem niet heeft verlaten.
Īmān bestaat niet alleen uit gevoel
Soms denken we dat sterke īmān altijd gepaard moet gaan met rust, tranen tijdens de ṣalāh en een voortdurend gevoel van nabijheid. Wanneer dat gevoel verdwijnt, concluderen we al snel dat er iets mis is met ons geloof.
Maar aanbidding is niet alleen waardevol wanneer zij mooi voelt. Juist wanneer je weinig voelt en toch blijft bidden, laat je zien dat je Allah niet alleen aanbidt vanwege een bepaalde emotie.
Gevoelens veranderen. De ene dag ervaar je rust tijdens de ṣalāh, terwijl je de volgende dag wordt afgeleid door zorgen. Soms lees je een āyah die je diep raakt. Op een ander moment lees je dezelfde āyah zonder iets bijzonders te ervaren.
De waarde van jouw aanbidding wordt niet uitsluitend bepaald door de intensiteit van je gevoel. Allah kijkt ook naar jouw oprechtheid, inspanning en volharding.
De Profeet Mohammed (vzmh) leerde dat de meest geliefde daden bij Allah de daden zijn die regelmatig worden verricht, ook wanneer ze klein zijn.³
Waarom kan Allah ver weg voelen?
Daar kunnen verschillende oorzaken voor zijn.
Soms wordt het hart bedekt door zonden, voortdurende afleiding of een leven waarin nauwelijks ruimte is voor bezinning. Een mens kan uren naar zijn telefoon kijken, maar slechts enkele minuten vrijmaken voor de ṣalāh, de Qur’an of dhikr. Het hart raakt dan gewend aan prikkels en onrust.
Toch is niet iedere geestelijke leegte automatisch een bestraffing. Ook verdriet, stress, slaaptekort, ziekte, teleurstellingen of psychische klachten kunnen ervoor zorgen dat iemand weinig ervaart. Iemand kan oprecht geloven en tegelijkertijd emotioneel uitgeput zijn.
Denk daarom niet onmiddellijk:
Allah houdt niet meer van mij.
Misschien is je hart niet ongelovig, maar vermoeid. Misschien heb je naast geestelijke ondersteuning ook rust, een betrouwbaar gesprek of professionele hulp nodig. Het zoeken van hulp is geen gebrek aan tawakkul. Het kan juist behoren tot de middelen die Allah beschikbaar heeft gesteld.
Soms ontstaat het gevoel van afstand ook doordat wij een bepaald antwoord verwachten. We vragen Allah om iets en denken dat Zijn nabijheid alleen zichtbaar is wanneer wij precies krijgen wat wij verlangen.
Maar een uitgestelde of anders beantwoorde du‘ā’ betekent niet dat Allah niet luistert. Wij zien slechts het huidige moment. Allah kent het volledige verhaal.
“Jouw Heer heeft jou niet verlaten”
Ook de Profeet Mohammed (vzmh) maakte een moeilijke periode mee waarin de openbaring tijdelijk uitbleef. Vervolgens openbaarde Allah:
“Jouw Heer heeft jou niet verlaten en Hij is niet ontevreden over jou.”⁴
Deze woorden werden geopenbaard aan de Profeet Mohammed (vzmh), maar bevatten ook troost voor iedere gelovige die bang is door Allah verlaten te zijn.
Stilte betekent niet altijd afwijzing. Een moeilijke periode kan je leren om Allah niet alleen te zoeken vanwege geestelijke vreugde, maar omdat Hij jouw Heer is. Soms wordt juist in de stilte zichtbaar hoe oprecht jouw zoektocht is.
Wat kun je doen?
Blijf allereerst vasthouden aan de verplichte ṣalāh. Probeer niet in één dag je hele leven te veranderen. Kies liever voor kleine, haalbare daden: dagelijks enkele āyāt uit de Qur’an, een moment van dhikr of een oprechte du‘ā’ voor het slapen.
Spreek bovendien eerlijk tot Allah. Je hoeft geen ingewikkelde of mooie woorden te gebruiken. Vertel Hem dat je je leeg voelt. Vraag Hem om jouw hart opnieuw tot leven te brengen en jouw īmān te versterken.
Onderzoek ook wat tussen jou en Allah is komen te staan. Is er een zonde die je bewust blijft herhalen? Is je leven volledig gevuld met lawaai, sociale media en verplichtingen? Verricht dan oprechte tawbah en maak opnieuw ruimte voor stilte.
Allah zegt:
“Voorwaar, door het gedenken van Allah komen de harten tot rust.”⁵
Die rust ontstaat niet altijd onmiddellijk. Soms keert zij langzaam terug, zoals licht dat stap voor stap een donkere kamer binnendringt.
Blijf naar Allah toe lopen
In een ḥadīth qudsī vertelt de Profeet Mohammed (vzmh) dat Allah zegt dat wanneer Zijn dienaar dichter tot Hem komt, Allah hem met een nog grotere nabijheid tegemoetkomt. Wanneer de dienaar lopend tot Hem komt, komt Allah hem met snelheid tegemoet.⁶
Kijk daarom niet alleen naar wat je voelt, maar ook naar de richting waarin je beweegt.
Misschien voel je weinig, maar verricht je nog steeds de ṣalāh. Misschien ben je moe, maar hef je toch je handen op voor du‘ā’. Misschien heb je veel fouten gemaakt, maar verlang je nog steeds naar Allah.
Dat verlangen is geen bewijs dat de deur gesloten is. Het kan juist een teken zijn dat Allah jou terugroept.
Blijf kloppen. Blijf zoeken. Blijf spreken, ook wanneer je alleen stilte ervaart.
Allah is niet ver weg.
Bronnoten
- Qur’an 2:186.
- Qur’an 50:16; zie ook Qur’an 57:4.
- Al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, nr. 6464.
- Qur’an 93:3.
- Qur’an 13:28.
- Al-Bukhārī, Ṣaḥīḥ al-Bukhārī, nr. 7536; Muslim ibn al-Ḥajjāj, Ṣaḥīḥ Muslim, nr. 2675.
Vond je dit artikel interessant?
