Bijna iedereen droomt elke nacht. Sommige van die dromen schijnen nogal verwarrend te zijn. Sommige zijn gewoon de weerspiegeling van de dagelijkse gebeurtenissen. En sommige dromen gaan over dingen waar nog nooit eerder aan gedacht of over gedroomd is.
We kunnen onze dromen in drie groepen indelen wat betreft de bronnen ervan:
1. Goddelijke (Rahmani)
2. Aan onszelf gerelateerd (Nafsani)
3. Duivels (Shaytani)
Nafsani dromen zijn de dromen over het verleden, of de dromen over de dingen die de persoon wenst.
Shaytani dromen zijn de dromen die gezien worden door de inspiratie van de Duivel.
Rahmani dromen zijn de dromen die direct door Allah of zijn engelen worden getoond, en zij hebben goddelijke betekenissen.
We zullen het voornamelijk hebben over de goddelijke dromen. Deze dromen worden ook wel ware dromen of betrouwbare dromen genoemd.
Verschillende visies
Alvorens voorbeelden te geven, vinden wij het nuttig om kort een kwestie te vermelden: De Freudiaanse psychoanalyse houdt geen rekening met goddelijke dromen. Volgens Freud worden dromen gevormd door de innerlijke of uiterlijke effecten. De verbeelding geeft vorm aan die effecten. In onze dromen zijn er sporen van gebeurtenissen die we in het verleden meemaken. Een kind ziet de dingen die hij wil maar niet kan krijgen, zo ziet ook ieder mens de verlangens die hij niet kon bevredigen in zijn dromen. Verlangens die door religieuze overtuigingen of culturele druk in het onderbewustzijn zijn gestopt, duiken in dromen op. Dromen zijn volgens Freud vooral als de symbolische verschijning van seksuele neigingen.
Vanuit islamitisch gezichtspunt is het zeker geen aanvaardbaar idee om te proberen in elke droom een spoor van seksuele neiging te zien, of te denken dat dromen alleen plaatsvinden door de effecten van de innerlijke of uiterlijke omgeving. Het kan juist zijn om te proberen sommige dromen te verklaren vanuit het onderbewustzijn, maar het is niet juist om elke droom van daaruit te verklaren door het te veralgemeniseren.
Er zijn dromen die geen weerspiegeling zijn van het onderbewustzijn, maar die glinsteringen zijn vanuit al ghayb (het ongeziene, onbekende), en die in ‘het oog van het hart’ vallen.
De visie van de school van de psychoanalyse kan dus slechts sommige dromen verklaren, niet alle. Bijna iedereen ziet sommige goddelijke dromen die boodschappen en geheimen dragen, ook al is het zeer zeldzaam. Er zijn genoeg dromen die precies uitkomen de volgende dag of jaren later. Dergelijke dromen komen voor als de dingen die in de Lawh Mahfuz (Bewaarde Tablet) zijn geschreven, worden weerkaatst op de spiegel van het hart.
Hoewel onze zintuigen in rust zijn, is onze verbeelding actief als we slapen. Daarom blijven de dingen die vanuit de Lawh Mahfoez naar ons hart worden gereflecteerd in ons geheugen in de vorm van symbolen en vormen die onze verbeelding vormt. Wanneer wij wakker worden, herinneren wij ons die symbolen en vormen.
Een aspect van de ware dromen is dat zij troost geven aan de persoon en goddelijk goed nieuws brengen.
Voorbeelden uit de Koran & Sunnah
De profeet Mohammed ﷺspreekt over dat soort dromen als mubashshirat (blijde tijdingen) en zegt:
“Het profeetschap is voorbij. Na mij zal er geen andere profeet komen… De sahabah (metgezellen) vroegen: “Wat is mubashshirat, o Boodschapper van Allah?” De profeet Mohammed ﷺ antwoordde: “Een droom die een moslim ziet. Het is een deel van de delen van het profeetschap.” (Tirmidhi)
Het feit dat de wahy (openbaring) aan de profeet Mohammed ﷺ begon in de vorm van ware dromen helpt ons de bovenstaande hadith (de overlevering van de profeet Mohammed ﷺ) te begrijpen. Zoals Aisha ر ضي الله عنها (moge Allah tevreden met haar zijn) meedeelde, waren de dromen die de profeet Mohammed ﷺ zag aan het begin van de wahy (openbaring) helder, zo helder als het licht van de ochtend. (Bukhari, Bad’u’l wahy, 3).
Toen zij dicht bij de dood was, zegt Amina رضي الله عنه – de moeder van onze profeet – tegen haar zoon:
Mijn zoon, als de dingen die mij in mijn droom zijn meegedeeld waar zijn, dan zul jij de persoon zijn die de mensheid zal redden.
In de heilige Koran, vooral in soera (hoofdstuk) Yusuf, worden dromen heel vaak genoemd. In die soera is de eerste droom die genoemd wordt een droom die de profeet Yusuf عليه السلام ziet toen hij nog een kind was. In zijn droom ziet hij elf sterren, de zon en de maan voor hem buigen. Hij vertelt zijn droom aan zijn vader. Dan zegt zijn vader:
“En zo zal uw Heer u verkiezen en u de uitleg der gezegden onderwijzen en Zijn gunst aan u en aan de kinderen van Yaqoub volledig maken, zoals Hij die vroeger aan uw vaderen, Ibrahim en Ishaq, volledig maakte; voorzeker, uw Heer is Alwetend, Alwijs.” (Koran, 12:6).
De interpretatie van de woorden waarmee de profeet Yusuf عليه السلام geïnspireerd werd, wordt in zekere zin uitgelegd als de interpretatie van dromen. Het wordt ook uitgelegd als het begrijpen van de details van de goddelijke boodschap of het aanvoelen van de gevolgen van de gebeurtenissen die zullen plaatsvinden.
De droom van profeet Yusuf komt uit
Die droom wordt na lange jaren werkelijkheid. De profeet Yusuf عليه السلام wordt nadat verschillende avonturen Minister van Financiën van Egypte. Hij roept zijn ouders en broers en zussen om naar Egypte te komen. Zij tonen respect voor zijn geestelijke autoriteit en wijsheid. Dan herinnert de profeet Yusuf عليه السلام zijn vader عليه السلام aan de droom die hij jaren eerder zag en zegt:
“O mijn vader, dit is de betekenis van mijn visioen van vroeger; mijn Heer heeft het inderdaad waar gemaakt” (Koran, 12:100).
Zoals je ziet, had de profeet Yusuf عليه السلام in zijn droom zijn ouders en broers en zussen in de vorm van symbolen gezien. Elf sterren vertegenwoordigen zijn broers en zussen, en de zon en de maan vertegenwoordigen zijn ouders. Dat zij voor hem buigen vertegenwoordigt Yusuf’s spirituele en psychische verhevenheid.
De profeet Yaqub عليه السلام loste de taal van de symbolen in de droom van de profeet Yusuf عليه السلام op, doordat hij de goddelijke boodschap van die droom begreep.
De tweede droom waarover verteld wordt in soera Yusuf is de droom van twee mensen in de gevangenis. Een van hen ziet zichzelf druiven persen, en de ander ziet vogels brood van zijn hoofd eten. Zij willen dat de profeet Yusuf عليه السلام, die toen in de gevangenis zat vanwege laster, hun dromen uitlegt. De profeet Yusuf عليه السلام vertelt hen eerst over de waarheid van tawheed (de eenheid van Allah). Daarna deelt hij hen mee dat degene die druiven perst zijn oude baan zal terug krijgen, en dat de ander geëxecuteerd zal worden. (Koran, 12:36-41).
De laatste droom in die soera is de droom van de vorst van Egypte. De vorst ziet in zijn droom dat zeven dunne koeien zeven vette koeien opeten. Ook ziet hij zeven groene en zeven droge korenaren. Hij vertelt zijn droom aan de mensen om hem heen. Zij beschouwen ze als betekenisloze dromen omdat ze er geen commentaar op kunnen geven.
De persoon die uit de gevangenis is gekomen vertelt de vorst over profeet Yusuf’s droominterpretaties en wordt naar de gevangenis gestuurd om de droom te laten interpreteren. De profeet Yusuf عليه السلام vertelt hem dat de zeven jaren van schaarste en ontbering volgen op de zeven jaren van rijkdom en overvloed (Koran, 43-49). Die interpretatie zorgt ervoor dat de profeet Yusuf Minister van Financiën wordt, waardoor duidelijk wordt dat hij onschuldig is. De droom komt uit zoals hij beschreef.
Uit de droom van de vorst valt op te maken dat de mensen die nadenken over de toekomst van hun land, daarover boodschappen krijgen in hun dromen.
Dromen van de profeet Mohammed ﷺ
In de Koran staan ook enkele dromen van Profeet Mohammed ﷺ. Een daarvan is de droom die de profeet Mohammed ﷺ zag voor de Slag bij Badr. Hij ziet in zijn droom dat de vijand gering in aantal is en geeft het goede nieuws aan zijn metgezellen. Het vers luidt als volgt:
“Toen Allah hen in uw droom als weinigen aan u toonde – en als Hij hen u als velen had getoond, zouden jullie zeker zwak zijn geworden en zouden jullie over de zaak hebben getwist, maar Allah redde (jullie); voorzeker, Hij is de Kenner van wat in de borsten is.” (Koran, 8:43).
Ook al is de vijand groot in aantal, hij wordt klein getoond aan de profeet Mohammed ﷺ in zijn droom. Dit maakte dat de gelovigen moedig aan de oorlog deelnamen. Vanuit een ander gezichtspunt betekent het feit dat hun geringe aantal wordt getoond ook, dat zij geestelijk zwak zijn en geen steun hebben. Zij waren groot in hoeveelheid, maar zij hadden geen hoge waarden en verheven doelen. Als we erover nadenken, zien we dat hiermee hun werkelijke situatie en waarde werd getoond aan de profeet Mohammed ﷺ.
Verovering van Makkah
Een andere droom van de profeet Mohammed ﷺ die in de Koran wordt verteld, gaat over de intocht van de moslims in Makkah. Hij droomde dat de moslims Makkah binnenkwamen en de tawaf (ommegang van de Ka’aba) maakten in het jaar van het verdrag van Hudaybiya, en vertelde zijn metgezellen hierover. Daarom keerden zijn metgezellen bedroefd terug na het verdrag van Hidaybiya. Zij hadden niet gedacht dat de intocht zou worden uitgesteld en pas een jaar later plaats zou vinden. Maar toen werd de soerah van de Overwinning geopenbaard, die hun verdriet verlichtte. Het gedeelte van de Soerah dat betrekking heeft op de droom zegt:
Waarlijk, Allah heeft het visioen voor Zijn boodschapper vervuld. U zult de heilige Moskee binnengaan, als Allah het wil, met een gerust gemoed, het hoofd kaalgeschoren, het haar kortgeknipt en zonder vrees. Want Hij wist wat u niet wist en Hij schonk u bovendien een spoedige overwinning. (Koran, 48: 27).
Die droom kwam uit in de vorm van de umrah (de kleine bedevaart naar Makkah die door moslims op elk moment van het jaar kan worden ondernomen) na één jaar, en in de vorm van de verovering van Makkah na twee jaar.
Dromen kunnen een indicatie zijn van al ghayb
Tot de ware dromen die in de Koran worden genoemd behoren ook de dromen over al ghayb (het ongeziene, onbekende), heilige troost of blijde tijding. De dromen van twee mannen in de gevangenis en de droom van de vorst van Egypte laten zien dat ook andere mensen dan de profeten dromen kunnen hebben die boodschappen bevatten die betrekking hebben op al ghayb.
Toen Sayyid Qutb, een van de hedendaagse uitleggers (mufassirs), in de V.S. was, droomde hij dat zijn neef bloed in zijn oog had. Toen hij via een brief naar de toestand van zijn neef informeerde, vernam hij dat zijn neef een inwendige bloeding had en onder medische behandeling was. De bloeding die met het blote oog niet te zien was, werd in zijn droom aan zijn oom getoond die zich op continenten afstand bevond. (Qutb, IV, 197)
In de geschiedenis zijn er vele dromen die beroemd zijn geworden. Een van hen is als volgt:
De president van de V.S., Abraham Lincoln, ziet in zijn droom dat hij gedood wordt als hij naar een voorstelling in het theater kijkt. Hij vertelt zijn droom aan zijn vrienden. De andere dag, wanneer hij in het theater is, komt iemand het theater binnen tijdens een spannende scène van de voorstelling en doodt hem met zijn geweer. (14 april 1865)
Lees ook: De wonderen van profeet Mohammed ﷺ
De islam komt overeen met het verstand
Vond je dit artikel interessant?
